خلاصه: متقاضیان ایرانی برای ویزای ملی آلمان (اقامت بیش از 90 روز) باید از طریق سفارت آلمان در تهران اقدام کنند. در حال حاضر بخش ویزا و امور کنسولی سفارت طبق اطلاعیهٔ رسمی در حالت محدود و اضطراری کار میکند و نوبتها فقط از طریق فهرستهای انتظار داده میشود. زمان انتظار قابل پیشبینی نیست. این راهنما مراحل و نکات مهم را بر اساس اطلاعیهٔ رسمی سفارت (که ممکن است تغییر کند) جمع کرده است.
وضعیت فعلی سفارت
- سفارت «در محدودهٔ بسیار کوچکی» فعالیت میکند و تاریخ بازگشت به وضعیت عادی اعلام نشده است.
- برای هر هدف سفر (کار، تحصیل، الحاق خانواده، …) فهرست انتظار جداگانه وجود دارد. فهرستهای جدید از 15 ژوئیه 2026 باز شدهاند.
- سفارت هشدار میدهد که برای ویزا به کشورهای همسایه نروید و در سفارتهای دیگر آلمان درخواست ندهید؛ آنها صلاحیت رسیدگی ندارند و درخواست را رد میکنند، مگر اینکه خود سفارت تهران چیز دیگری اعلام کند.
- برای وضعیت پرونده تماس یا ایمیل نزنید؛ سفارت در صورت نیاز خودش تماس میگیرد.
بر اساس گزارشهای رسانهای (مثل گزارش اوت 2026)، بسیاری از متقاضیان تحصیل مدت زیادی بدون تاریخ نوبت ماندهاند. گاهی گفته میشود ویزای کار و شنگن زودتر رسیدگی میشود، اما سفارت رسماً چنین ترجیحی را تأیید نکرده است.
مرحله 1: نوع ویزا را درست انتخاب کنید
در «ناوبر ویزا» (Visa Navigator) سایت رسمی وزارت خارجه نوع ویزا و فهرست مدارک هر دسته را ببینید: کار متخصص، بلو کارت، پزشکان، پژوهشگران، الحاق خانواده، تحصیل، و «سایر اهداف».
مرحله 2: مدارک را آماده کنید
فهرست دقیق برای هر دسته فرق دارد، ولی معمولاً شامل اینهاست: پاسپورت، فرم درخواست، عکس بیومتریک، قرارداد یا پذیرش، مدارک تحصیلی و کاری (با ترجمهٔ رسمی)، مدارک زبان، بیمه و تأمین مالی. دقت کنید که گواهی زبان و ترجمهها طبق گزارشها حداکثر یک سال از صدور گذشته باشند، چون انتظار طولانی ممکن است اعتبار آنها را از بین ببرد. برخی مشاغل پیش از درخواست به تأییدیهٔ آژانس کار یا اداره خارجیها نیاز دارند.
مرحله 3: در فهرست انتظار درست ثبتنام کنید
- کار، تحصیل و سایر اهداف: ثبتنام از طریق TLScontact. از 15 ژوئیه 2026 فقط در فهرستهای جدید ثبتنام کنید.
- الحاق خانواده و ازدواج: ثبتنام در سامانهٔ نوبتدهی سفارت. در برخی موارد سفارت از طریق IOM همآهنگی میکند.
- ویزای شنگن (کوتاهمدت): نوبت محدود و بیشتر برای فهرست قدیمی، موارد فوری انسانی یا پزشکی و فهرست جدید.
- ایمیل ثبتنام را همیشه در دسترس نگه دارید؛ اطلاعرسانی از همان طریق انجام میشود.
مرحله 4: نوبت حضوری
خودتان، حتی کودکان، باید حضوری مراجعه کنید تا بیومتریک و مدارک را تحویل دهید. رسیدگی از همین لحظه شروع میشود. هزینهٔ ویزا همانجا پرداخت میشود (برای مثال ویزای الحاق خانواده 75 یورو طبق منابع رسمی) و رسید شمارهٔ پرونده میگیرید.
مرحله 5: رسیدگی
پروندهٔ تحصیل و کار به دفتر فدرال امور خارجه (BfAA) و الحاق خانواده به بخش ویزای سفارت میرود. زمان رسیدگی به نوع ویزا، کامل بودن مدارک و پاسخ ادارات آلمانی بستگی دارد و زمان مشخصی اعلام نشده است. اگر مدرک اضافی خواستند، مطابق دستور اقدام کنید؛ ارسال خودخواسته مدارک فقط به ایمیل رسمی و با شمارهٔ پرونده در عنوان.
مرحله 6: صدور و ورود
پس از تأیید، برای الصاق ویزا پاسپورت میدهید. ویزای الحاق خانواده معمولاً برای 90 روز اول و ویزای کار و تحصیل معمولاً برای سال اول اعتبار دارد. ویزا ورود را تضمین نمیکند و تصمیم نهایی با مأمور مرز است؛ مدارک و در صورت لزوم وجه نقد را همراه داشته باشید.
در صورت رد شدن
فقط شکایت در دادگاه اداری برلین یا درخواست مجدد (از نو) ممکن است. روند اعتراض (Remonstration) از 1 ژوئیه 2025 حذف شده است. بهتر است پیش از شکایت با وکیل مشورت کنید.
اشتباهات رایج
- ثبتنام در فهرست اشتباه (مدارک ممکن است پذیرفته نشود).
- سفر به کشور همسایه برای ویزا بدون اعلام رسمی سفارت.
- مدارک و ترجمههای منقضیشده.
- سپردن پول به واسطهها بهامید «ویزای سریع»؛ هیچ واسطهای نمیتواند نوبت سفارت را زودتر بدهد.
برنامهریزی در شرایط انتظار
مدت انتظار را صرف یادگیری زبان، کامل کردن شناسایی مدرک و آمادهسازی مدارک کنید. برای مسیرهای مختلف، راهنمای راههای مهاجرت را ببینید.
توجه: این راهنما جنبهٔ اطلاعرسانی عمومی دارد (آخرین بررسی: اکتبر 2026) و مشاورهٔ حقوقی یا مهاجرتی نیست. قوانین، مبلغها و روالهای سفارتخانهها پیوسته تغییر میکنند، بهویژه برای متقاضیان ایرانی. پیش از هر اقدام، فهرست مدارک و اطلاعیههای رسمی (Auswärtiges Amt، Make it in Germany، BAMF) را بخوانید و برای پروندههای پیچیده با وکیل یا مشاور مهاجرتی مجاز مشورت کنید.
