خلاصه: برای راهاندازی کسبوکار در آلمان ابتدا باید مشخص کنید که فعالیت شما Gewerbe (تجارت، رستوران، فروشگاه، خدمات) است یا Freiberuf (پزشک، وکیل، مترجم، طراح، مهندس مشاور). Gewerbe در اداره صنف (Gewerbeamt) ثبت میشود و Freiberufler مستقیماً در اداره مالیات. ظرف یک ماه پس از شروع باید «پرسشنامه ثبت مالیاتی» را در ELSTER پر کنید. با درآمد تا 25٬000 یورو در سال قبل میتوانید از قاعده کسبوکار کوچک (Kleinunternehmerregelung) استفاده کنید و مالیات بر ارزش افزوده نگیرید.
مرحله 1: اجازه اقامت برای کار آزاد
شهروندان اتحادیه اروپا و دارندگان اقامت دائم یا اقامتی که «Erwerbstätigkeit erlaubt» دارد، بدون محدودیت میتوانند کسبوکار راه بیندازند. در غیر این صورت به اقامت کار آزاد (§ 21 AufenthG) نیاز دارید که شرط آن طرح تجاری قابل اجرا، منافع اقتصادی یا نیاز منطقهای و تأمین مالی است. پیش از شروع، با اداره اتباع خارجی هماهنگ کنید.
مرحله 2: انتخاب شکل حقوقی
- Einzelunternehmen: سادهترین شکل؛ بدون حداقل سرمایه، ولی با مسئولیت کامل شخصی.
- GbR: شراکت دو یا چند نفره، مسئولیت شخصی.
- UG (haftungsbeschränkt): «شرکت با مسئولیت محدود کوچک» با حداقل سرمایه 1 یورو؛ نیاز به دفتر اسناد رسمی (Notar).
- GmbH: شرکت با مسئولیت محدود با سرمایه اولیه 25٬000 یورو (حداقل نیمی از آن هنگام ثبت).
مرحله 3: ثبت Gewerbe (Gewerbeanmeldung)
- در بیشتر شهرها آنلاین یا حضوری در Gewerbeamt
- مدارک: پاسپورت، کارت اقامت با اجازه کار آزاد، در برخی مشاغل مجوز خاص (مثلاً رستوران: Gaststättenerlaubnis و گواهی بهداشت؛ صنایع دستی: ثبت در Handwerksrolle)
- هزینه: بسته به شهر حدود 15 تا 65 یورو
- پس از ثبت، اداره صنف بهطور خودکار اداره مالیات، اتاق بازرگانی (IHK یا HWK) و بیمه حوادث شغلی (Berufsgenossenschaft) را مطلع میکند. عضویت در IHK اجباری است.
مرحله 4: ثبت مالیاتی
در پورتال ELSTER «Fragebogen zur steuerlichen Erfassung» را ظرف یک ماه پر کنید. در آن درآمد پیشبینیشده، شکل حقوقی و انتخاب Kleinunternehmer را اعلام میکنید. سپس یک Steuernummer و در صورت نیاز شماره مالیات بر ارزش افزوده (USt-IdNr.) دریافت میکنید.
مالیاتهای اصلی
- مالیات بر درآمد (Einkommensteuer): بر سود؛ پیشپرداختهای فصلی.
- مالیات بر ارزش افزوده (Umsatzsteuer): 19٪ یا 7٪ (مثلاً برای مواد غذایی). Kleinunternehmer با درآمد سال قبل حداکثر 25٬000 یورو و سال جاری حداکثر 100٬000 یورو معافاند.
- مالیات صنفی (Gewerbesteuer): فقط برای Gewerbe؛ برای اشخاص حقیقی و شراکتها 24٬500 یورو سود سالانه معاف است.
توضیحات بیشتر در راهنمای مالیات در آلمان.
مرحله 5: بیمهها
- بیمه درمانی: برای خوداشتغالان اجباری است؛ دولتی (اختیاری) یا خصوصی – راهنمای بیمه درمانی.
- بیمه مسئولیت حرفهای (Betriebshaftpflicht): بهشدت توصیه میشود.
- بیمه بازنشستگی: برای برخی مشاغل (مثلاً معلمان، صنایع دستی) اجباری است.
مرحله 6: حساب بانکی و حسابداری
یک حساب جداگانه برای کسبوکار باز کنید (راهنمای حساب بانکی). همه فاکتورها و رسیدها را 10 سال نگه دارید. فاکتورهای بین کسبوکارها از سال 2025 به تدریج باید بهصورت فاکتور الکترونیکی (E-Rechnung) صادر شوند.
مرحله 7: دیده شدن
ثبت در Google Business Profile، ساخت وبسایت و حضور در شبکههای اجتماعی ضروری است. برای رسیدن به هزاران ایرانی در آلمان که به دنبال خدمات فارسیزبان هستند، کسبوکار خود را در فهرست ما ثبت کنید.
حمایت و تأمین مالی
- Gründungszuschuss: کمکهزینه آژانس کار برای بیکارانی که کسبوکار راه میاندازند.
- وامهای KfW: وامهای کمبهره دولتی برای استارتآپها.
- مشاوره رایگان IHK و HWK و مراکز مشاوره مهاجران کارآفرین.
سوالات متداول
هزینه ثبت کسبوکار (Gewerbeanmeldung) در آلمان چقدر است؟
بسته به شهر حدود 15 تا 65 یورو. ثبت Freiberuf در اداره مالیات رایگان است.
Kleinunternehmer کیست؟
کسبوکاری که درآمد سال قبل آن حداکثر 25٬000 یورو و درآمد سال جاری حداکثر 100٬000 یورو است و میتواند بدون مالیات بر ارزش افزوده فاکتور صادر کند.
آیا با اقامت کاری میتوانم کسبوکار جانبی داشته باشم؟
فقط اگر کارت اقامت شما اجازه دهد. در غیر این صورت ابتدا از اداره اتباع خارجی مجوز بگیرید.
برای رستوران ایرانی چه مجوزهایی لازم است؟
Gewerbeanmeldung، مجوز رستورانداری (در صورت فروش الکل، بسته به ایالت)، آموزش بهداشت مواد غذایی (Belehrung nach Infektionsschutzgesetz) و رعایت مقررات ساختمان و آتشنشانی.
این مطلب مشاوره حقوقی یا مالیاتی نیست؛ برای شروع کسبوکار با مشاور مالیاتی مشورت کنید. آخرین بهروزرسانی: سپتامبر 2026.
